วัดบ่อล้อ
วัดบ่อล้อก่อตั้งขึ้นในยุคอาณาจักรตามพรลิงค์ (ศตวรรษที่ ๑๔) ตรงกับรัชสมัยของพระเจ้าศรีธรรมโศกราชที่ ๕ (จันทรภาณุ) เจ้าผู้ครองนครผู้บูรณะพระบรมธาตุนครศรีธรรมราชวัดบ่อล้อมีองค์ประกอบความเกี่ยวข้องกันดังนี้คือบ่อล้อพ่อท่านขรัวแม่เจ้าอยู่หัว (พระนางเลือดขาว) พระเจ้าศรีธรรมาโศกราชจันทรภาณุ บ่อล้อ บ่อประวัติศาสตร์หรือบ่อพระเจ้าศรีธรรมาโศกราชเพราะพระองค์มีรับสั่งให้ทหารขุดบ่อเพื่อใช้ในงานพระราชพิธีถวายเพลิงพระศพแม่เจ้าอยู่หัว (พระนางเลือดขาว) ซึ่งเป็นพระมเหสีของพระองค์ ตามตำนานบริเวณวัดบ่อล้อเดิมนั้นตั้งอยู่บริเวณสันทรายเชียรใหญ่เนินหาดทรายแก้วทำให้การขุดบ่อนั้นจึงเป็นไปด้วยความยากต้องอาศัยล้อเกวียนทำเป็นบ่อจึงสำเร็จตามคำแนะนำของพ่อท่านขรัวนี่คือที่มาของคำว่าวัดบ่อล้อ (พ่อท่านขรัว) พ่อท่านขรัว เป็นเจ้าสำนักวัดกุฏิ (สถานที่พระราชทานเพลิงพระศพบริเวณโรงเรียนวัดบ่อล้อ) เป็นพี่ชายของพระนางเลือดขาว (แม่เจ้าอยู่หัว) ก่อนบวชเป็นอนาคาริกชีปะขาว (ผู้เคร่งครัดในศีลธรรม) หลังจากบวชเป็นพระภิกษุแล้วจึงทำให้ผู้คนยิ่งนับถือศรัทธาเลื่อมใสมากขึ้นอีกท่านเกิดในรัชสมัยพระเจ้าศรีธรรมาโศกราชที่ ๓ ท่านมรณภาพหลังน้องสาว แม่เจ้าอยู่หัว (พระนางเลือดขาว) เป็นน้องสาวของพ่อท่านขรัวเป็นหญิงสาวชาวบ้านรูปงามถึงพร้อมด้วยเบญจกัลยาณีมีเลือดเป็นสีขาวตั้งแต่กำเนิดเมื่อพระเจ้าศรีธรรมาโศกราชเสด็จมาสำนักตาขรัว (วัดบ่อล้อ) ครั้งแรกทรงต้องพระทัยเป็นอย่างยิ่งเพราะตรงตามนิมิตที่พระสุบินทุกประการจึงทรงขอพ่อท่านขรัวไปอยู่ในวังจนได้รับแต่งตั้งเป็นพระมเหสีในภายหลัง พระเจ้าศรีธรรมาโศกราชที่ ๕ (จันทรภาณุ) เสด็จเป็นครั้งที่สองนำพาขบวนพระศพแม่เจ้าอยู่ (พระนางเลือดขาว) มาทำพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพที่สำนักแห่งนี้ตามที่แม่เจ้าอยู่หัวทรงขอพรไว้ก่อนสิ้นพระชนม์สถานที่ดังกล่าวได้กลายเป็น วัดบ่อล้อ ตั้งแต่นั้นมา “วัดบ่อล้อ” เป็นศูนย์รวมจิตใจศิลปวัฒนธรรมและเอกลักษณ์ของท้องถิ่นที่ได้เรียกขานและเป็นความภูมิใจในความเป็นชุมชนบ่อล้อชาวบ่อล้อชาวแม่เจ้าอยู่หัววัดบ่อล้อพ่อท่านขรัววัดแม่เจ้าอยู่หัวพระนางเลือดขาววัดพวัดน้องตราบนานเท่านาน.
